Świadczenie pieniężne dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych wynosi 366,68 zł miesięcznie od 1 marca 2026 r. Przysługuje osobom, które jako żołnierze zastępczej służby wojskowej były przymusowo kierowane do pracy m.in. w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu lub batalionach budowlanych. Kwota świadczenia jest waloryzowana razem z emeryturami i rentami. To świadczenie ma charakter szczególny. Nie jest zwykłym dodatkiem socjalnym, lecz formą ustawowego uznania dla osób, które w okresie powojennym wykonywały ciężką, przymusową pracę w ramach zastępczej służby wojskowej. Dla wielu uprawnionych to także praktyczne wsparcie do emerytury lub renty, wypłacane przez właściwy organ emerytalno-rentowy.
Czym jest świadczenie pieniężne dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych?
Świadczenie pieniężne dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych to dodatek wypłacany osobom, które spełniają warunki określone w ustawie z 2 września 1994 r. dotyczącej żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych. Podstawę prawną wskazują zarówno ZUS, jak i KRUS w rządowych informacjach o tym świadczeniu.
W praktyce chodzi o osoby często nazywane „żołnierzami górnikami”. Państwo przyznaje im świadczenie z powodu przymusowego zatrudnienia w warunkach szczególnie trudnych, niebezpiecznych i obciążających zdrowie.
Ile wynosi świadczenie dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych?
Od 1 marca 2026 r. świadczenie wynosi 366,68 zł. Taką kwotę ogłosił Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w komunikacie z 17 lutego 2026 r. dotyczącym żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych.
Kwota nie jest ustalana dowolnie. ZUS wyjaśnia, że świadczenie przysługuje w wysokości równej kwocie dodatku kombatanckiego i podlega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent od miesiąca waloryzacji.
Komu przysługuje świadczenie dla byłych żołnierzy?
O świadczenie może ubiegać się były żołnierz, który należał do jednej z ustawowo wskazanych grup. ZUS wymienia trzy podstawowe kategorie uprawnionych: żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionych w latach 1949-1959 w kopalniach węgla, kamieniołomach lub zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, żołnierzy z poboru wcielonych w 1949 r. do ponadkontyngentowych brygad „Służby Polsce” i przymusowo zatrudnionych w kopalniach lub kamieniołomach oraz żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959.
KRUS doprecyzowuje, że świadczenie i uprawnienia nie przysługują żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej. Nie obejmują też osób, które w ramach ochotniczego werbunku zawarły umowę o pracę w górnictwie węglowym.
Jakie dokumenty trzeba złożyć?
Świadczenie jest przyznawane na wniosek. Do wniosku trzeba dołączyć zaświadczenie właściwego organu wojskowego, które potwierdza rodzaj i okres przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej. ZUS wskazuje, że chodzi o zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień właściwej według miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej.
KRUS również podaje, że podstawą przyznania świadczenia jest zaświadczenie organu wojskowego potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia. Z informacji KRUS wynika, że takie zaświadczenie wydaje wojskowy komendant uzupełnień właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy.
Gdzie złożyć wniosek o świadczenie?
Wniosek składa się do właściwego organu emerytalno-rentowego. Dla większości emerytów i rencistów będzie to ZUS, a dla osób pobierających świadczenia rolnicze właściwa może być KRUS. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazuje, że świadczenie pieniężne, ryczałt energetyczny i dodatek kompensacyjny przyznaje oraz wypłaca właściwy organ emerytalno-rentowy na wniosek osoby uprawnionej, złożony wraz z zaświadczeniem organu wojskowego.
Najprościej przygotować wniosek i komplet dokumentów przed wizytą w placówce. Najważniejszy jest dokument wojskowy potwierdzający przymusowy charakter zatrudnienia, bo bez niego organ emerytalno-rentowy nie będzie miał podstaw do potwierdzenia prawa do świadczenia.
Kiedy ZUS wypłaca świadczenie?
ZUS wypłaca świadczenie emerytom i rencistom co miesiąc razem z emeryturą lub rentą. Osobom uprawnionym do emerytury lub renty, której wypłata została zawieszona, świadczenie wypłacane jest co kwartał, w trzecim miesiącu kwartału.
Oznacza to, że osoba pobierająca emeryturę z ZUS nie musi czekać na osobny przelew w innym terminie. Świadczenie jest doliczane do regularnej wypłaty, jeżeli prawo do niego zostało wcześniej przyznane.
Czy można pobierać kilka podobnych dodatków jednocześnie?
Nie zawsze. Jeżeli dana osoba ma jednocześnie prawo do świadczenia dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych oraz np. do dodatku kombatanckiego, dodatku za tajne nauczanie, świadczenia dla osób deportowanych albo innego świadczenia wskazanego w przepisach, przysługuje jej tylko jedno z tych świadczeń lub dodatków. ZUS wskazuje, że będzie to świadczenie wyższe albo wybrane przez osobę uprawnioną.
To ważne przy składaniu wniosku, ponieważ samo spełnienie warunków do kilku świadczeń nie zawsze oznacza ich łączną wypłatę. W praktyce organ powinien ustalić najkorzystniejsze lub wybrane przez zainteresowanego rozwiązanie.
Jakie dodatkowe uprawnienia mają byli żołnierze przymusowo zatrudniani?
Poza świadczeniem pieniężnym uprawnionym mogą przysługiwać także inne formy wsparcia. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazuje m.in. ryczałt energetyczny, dodatek kompensacyjny, prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej i usług farmaceutycznych oraz możliwość uzyskania ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych bez skierowania.
Od 1 marca 2026 r. w wykazie uprawnień podano także kwoty: ryczałt energetyczny 336,16 zł oraz dodatek kompensacyjny 55 zł. Te świadczenia są odrębne od podstawowego świadczenia pieniężnego dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych.
Czy świadczenie przysługuje wdowie po żołnierzu?
Samo świadczenie pieniężne dotyczy osoby uprawnionej, czyli byłego żołnierza spełniającego warunki ustawowe. Wdowy mogą natomiast mieć prawo do niektórych innych uprawnień, np. ryczałtu energetycznego, jeżeli spełniają warunki wskazane w przepisach. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podaje, że ryczałt energetyczny przysługuje również wdowom po żołnierzach pobierającym emeryturę lub rentę.
W takiej sytuacji warto odróżnić dwa pojęcia: świadczenie pieniężne dla byłego żołnierza oraz dodatkowe uprawnienia rodzinne, które mogą działać na innych zasadach.
Najważniejsze informacje w skrócie
Świadczenie pieniężne dla byłych żołnierzy przymusowo zatrudnianych wynosi 366,68 zł od 1 marca 2026 r. Przysługuje przede wszystkim byłym żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w latach 1949-1959 w kopalniach, kamieniołomach, zakładach rud uranu lub batalionach budowlanych. Aby je otrzymać, trzeba złożyć wniosek do właściwego organu emerytalno-rentowego i dołączyć zaświadczenie organu wojskowego potwierdzające rodzaj oraz okres przymusowego zatrudnienia.
Absolwent Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Od 2012 roku zawodowo związany z dziennikarstwem obejmującym tematykę US, ZUS. Współpracowałem z największymi serwisami w naszym kraju, gdzie doskonaliłem swój kunszt zawodowy. Misją moich serwisów jest dostarczanie zrozumiałej wiedzy z zakresu podatków, działalności ZUS. Prywatnie miłośnik długich wędrówek górskich.
Zobacz koniecznie:
Kto otrzyma jednorazowe świadczenie pieniężne?
Jednorazowe świadczenie pieniężne w związku z sytuacją ekologiczną na Odrze
Ryczałt energetyczny 2026 – ile wynosi i jakie trzeba złożyć dokumenty?
Świadczenie aktywnie w domu – dla kogo 500 zł miesięcznie na dziecko?
Świadczenie aktywni rodzice w pracy
500+ świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji
Zasiłek chorobowy dla żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej
Świadczenie wychowawcze 500+ od 2022 roku
Jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe dla osób wykonujących umowy cywilnoprawne
Dodatek za tajne nauczanie 2026 – ile wynosi i kto ma do niego prawo?
