Od 13 kwietnia 2026 r. wchodzą w życie nowe zasady dotyczące kwalifikacji i zatrudniania kadry medycznej w ZUS. Najważniejsza zmiana jest prosta: orzeczenia w części spraw będą mogli wydawać już nie tylko lekarze orzecznicy, ale także specjaliści fizjoterapii i specjaliści pielęgniarstwa, a katalog osób mogących pracować przy orzekaniu zostanie rozszerzony również o lekarzy w trakcie specjalizacji oraz lekarzy z co najmniej 5-letnim stażem pracy w zawodzie. To nie jest kosmetyczna korekta. Od tej daty zmienia się zarówno to, kto może wydawać określone orzeczenia, jak i to, na jakiej podstawie taka osoba może współpracować z ZUS. Kolejny etap reformy ma wejść w życie później, bo 1 stycznia 2027 r. i ma objąć organizację postępowania orzeczniczego oraz nowy tryb wydawania orzeczeń.
Czego dotyczą zmiany od 13 kwietnia 2026 r.?
Zmiany dotyczą orzecznictwa lekarskiego i obejmują przede wszystkim trzy obszary: osoby uprawnione do wydawania wybranych orzeczeń, wymagane kwalifikacje zawodowe kadry orzekającej oraz dopuszczalne formy współpracy. To właśnie te trzy elementy zaczynają obowiązywać od 13 kwietnia 2026 r.
W praktyce oznacza to większą elastyczność organizacyjną i szerszy dostęp do specjalistów, którzy będą mogli uczestniczyć w wydawaniu orzeczeń w określonych sprawach. Sama data wejścia w życie zmian została wskazana wprost: 13 kwietnia 2026 r.
Kto będzie mógł wydawać orzeczenia po zmianach?
Po zmianach, obok lekarzy orzeczników, w wybranych ustawowo sprawach orzeczenia będą mogły wydawać także osoby wykonujące samodzielne zawody medyczne i posiadające tytuł specjalisty w dziedzinie fizjoterapii albo pielęgniarstwa. To jedna z najważniejszych nowości całej reformy.
Nowe przepisy wprowadzają więc bardziej zróżnicowany model kadrowy. Do tej pory zadania te wykonywali wyłącznie lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Od 13 kwietnia 2026 r. ten model przestaje być jedynym możliwym rozwiązaniem.
Jakie sprawy przejmą fizjoterapeuci i pielęgniarki?
Zakres nowych uprawnień został wskazany bardzo konkretnie. Fizjoterapeuci będą mogli wydawać orzeczenia w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS. Z kolei pielęgniarki i pielęgniarze będą mogli wydawać orzeczenia w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji.
To ważna informacja dla osób, które śledzą zmiany w systemie orzeczniczym, bo pokazuje, że nowe przepisy nie rozszerzają uprawnień w sposób ogólny i nieograniczony. Każda grupa zawodowa otrzymuje jasno określony zakres spraw.
Jak zmienią się wymagania wobec lekarzy orzekających?
Od 13 kwietnia 2026 r. zmienią się kwalifikacje zawodowe wymagane od lekarzy orzekających. Poza lekarzami specjalistami na stanowiskach orzeczniczych będą mogli pracować również lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne w określonej dziedzinie medycyny oraz lekarze z 5-letnim stażem pracy w zawodzie, którzy nie mają tytułu specjalisty i nie odbywają szkolenia specjalizacyjnego.
To jedna z tych zmian, które mogą mieć realny wpływ na organizację pracy. Poszerzenie katalogu lekarzy dopuszczonych do orzekania oznacza większą elastyczność kadrową i możliwość włączenia do systemu osób z praktycznym doświadczeniem zawodowym, nawet jeśli nie mają jeszcze tytułu specjalisty.
Jakie będą nowe formy współpracy z kadrą medyczną?
Nowe przepisy przewidują, że lekarze orzecznicy, specjaliści fizjoterapii oraz specjaliści pielęgniarstwa będą mogli wykonywać pracę nie tylko na podstawie umowy o pracę, ale również na podstawie umowy o świadczenie usług.
To zmiana istotna organizacyjnie, bo dotychczas wskazano, że zadania te realizowali wyłącznie lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Po 13 kwietnia 2026 r. model współpracy staje się więc wyraźnie bardziej elastyczny.
Co te zmiany oznaczają w praktyce?
W praktyce reforma od 13 kwietnia 2026 r. oznacza trzy rzeczy. Po pierwsze, część orzeczeń będą mogli wydawać także inni specjaliści medyczni niż lekarze. Po drugie, rozszerza się grupa lekarzy, którzy mogą pracować przy orzekaniu. Po trzecie, pojawia się większa swoboda w zakresie form zatrudnienia i współpracy.
Dla osób zainteresowanych procedurami najważniejsze jest to, że rdzeń zmian dotyczy na razie kwalifikacji i organizacji pracy kadry medycznej, a nie pełnej przebudowy całego postępowania orzeczniczego. Ta szersza część reformy została zapowiedziana dopiero na 1 stycznia 2027 r.
Czy to już pełna reforma orzecznictwa lekarskiego?
Zmiany obowiązujące od 13 kwietnia 2026 r. są tylko jednym z etapów reformy orzecznictwa lekarskiego. Wprost wskazano, że kolejne zmiany, dotyczące zwłaszcza organizacji postępowania orzeczniczego oraz nowego trybu wydawania orzeczeń, mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.
To oznacza, że kwietniowa nowelizacja jest ważna, ale nie zamyka całego procesu. Najpierw zmienia się zaplecze kadrowe i sposób współpracy, a dopiero później ma dojść do szerszych zmian proceduralnych.
Od kiedy obowiązują nowe zasady?
Nowe zasady obowiązują od 13 kwietnia 2026 r. Ta data pojawia się w komunikacie wprost i właśnie od niej należy liczyć wejście w życie nowych przepisów dotyczących kwalifikacji i zatrudniania kadry medycznej w orzecznictwie lekarskim ZUS.
Dodatkowo warto zapamiętać drugą datę, czyli 1 stycznia 2027 r., bo wtedy ma wejść dalsza część reformy dotycząca organizacji postępowania i nowego trybu wydawania orzeczeń.
Źródło informacji:
- https://www.zus.pl/-/zmiany-w-orzecznictwie-lekarskim-w-zus
Absolwent Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Od 2012 roku zawodowo związany z dziennikarstwem obejmującym tematykę US, ZUS. Współpracowałem z największymi serwisami w naszym kraju, gdzie doskonaliłem swój kunszt zawodowy. Misją moich serwisów jest dostarczanie zrozumiałej wiedzy z zakresu podatków, działalności ZUS. Prywatnie miłośnik długich wędrówek górskich.
Zobacz koniecznie:
Od 1 lutego 2026 roku zmiany w 800+ dla obywateli Ukrainy
Wniosek o tzw. żłobkowe od 1 kwietnia 2022 r.
Zmiany w zasiłkach od 2022 roku
Zmiany we wnioskach na PUE ZUS od 31 grudnia 2020
Ruszyła e-wizyta w języku ukraińskim od 5 kwietnia 2022
Zmiany we wnioskach na PUE ZUS
„Stażowe” – od 1 stycznia 2026 r. będzie można doliczyć do stażu pracy okresy inne niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę.
Zmiany dla przedsiębiorców w składce zdrowotnej od 1 stycznia 2025 r.
Zmiany w rejestracji i logowaniu do portalu PUE ZUS
Zmiany w zakresie kodów tytułów ubezpieczenia od 5 sierpnia 2023 r.
