Kody GTU – czym są i jak ich używać?

Kody GTU to oznaczenia grup towarowo-usługowych stosowane w ewidencji sprzedaży VAT w pliku JPK_V7. Nie są one „osobnym podatkiem” ani dodatkową stawką VAT, ich rolą jest prawidłowe oznaczenie określonych towarów i usług w części ewidencyjnej raportowania. Ministerstwo Finansów wskazuje, że symbole GTU_01–GTU_13 służą do oznaczania dostaw towarów i świadczenia usług w JPK_V7M oraz JPK_V7K. W praktyce GTU budzą najwięcej pytań tam, gdzie przedsiębiorca sprzedaje towary lub usługi z katalogu określonego w przepisach, ale na fakturze pojawia się kilka pozycji naraz, występuje zaliczka, korekta albo refakturowanie. Dobra wiadomość jest taka, że Ministerstwo Finansów dość jasno opisuje zasady: oznaczenia stosuje się dla całej faktury, wpisując „1” przy odpowiednim kodzie, bez rozbijania wartości na poszczególne pozycje.

Czym są kody GTU?

GTU to skrót od „grup towarowo-usługowych”. W pliku JPK_V7 występują jako pola GTU_01–GTU_13. Jeżeli na fakturze znajduje się towar lub usługa objęta daną grupą, podatnik oznacza dokument odpowiednim symbolem. Jeżeli dana grupa nie występuje, pole pozostaje puste.

To ważne: GTU nie służy do oznaczania każdej sprzedaży. Stosuje się je wyłącznie wtedy, gdy sprzedawany towar lub usługa mieści się w jednej z 13 grup wskazanych przez Ministerstwo Finansów. Oznaczenie nie opisuje kontrahenta ani rodzaju rozliczenia, tylko sam przedmiot sprzedaży.

Gdzie i kiedy stosuje się GTU?

Oznaczenia GTU stosuje się w części ewidencyjnej pliku JPK_V7 składanej przez czynnych podatników VAT. Najnowsza broszura MF potwierdza, że JPK_V7 obejmuje część deklaracyjną i ewidencyjną, a czynni podatnicy VAT składają go za odpowiednie okresy jako JPK_V7M albo JPK_V7K.

Z punktu widzenia praktyki księgowej najważniejsza zasada brzmi: GTU oznacza się dla całej faktury, a nie dla pojedynczej pozycji. Jeżeli na jednym dokumencie są towary z kilku grup, na tej samej fakturze można zaznaczyć kilka kodów, wpisując „1” przy każdym właściwym polu. Ministerstwo Finansów pokazuje to wprost w przykładzie dotyczącym faktury obejmującej GTU_01, GTU_02 i GTU_04.

Tabela kodów GTU

Poniżej znajduje się uporządkowane zestawienie grup GTU na podstawie broszury Ministerstwa Finansów do JPK_VAT z deklaracją.

Źródło zakresu grup: broszura MF, tabela opisująca pola GTU_01–GTU_13.

Jak używać kodów GTU w praktyce?

Najpierw trzeba ustalić, czy sprzedawany towar lub usługa rzeczywiście mieści się w katalogu GTU. Dopiero potem oznacza się dokument w JPK_V7. To kluczowa różnica: nie przypisuje się kodu „na wszelki wypadek”, tylko po rzeczywistej kwalifikacji sprzedaży według przepisów i odpowiednich odwołań do CN, PKWiU albo załączników do ustawy o VAT.

Drugim krokiem jest oznaczenie całej faktury. Jeżeli dokument zawiera choć jedną pozycję z danej grupy, w polu GTU wpisuje się „1”. Jeżeli faktura obejmuje kilka grup, oznacza się wszystkie właściwe kody. MF podkreśla przy tym, że nie wyodrębnia się osobno wartości czy podatku dla każdej grupy GTU.

Trzeci krok to sprawdzenie, czy w ogóle mamy dokument, do którego GTU można zastosować. Resort finansów wyraźnie wskazuje, że oznaczeń GTU nie stosuje się do transakcji udokumentowanych zbiorczymi dowodami RO i WEW ani do transakcji nabycia skutkujących powstaniem podatku należnego, takich jak WNT, import towarów, import usług czy odwrotne obciążenie.

Najważniejsze zasady, o których trzeba pamiętać

1. GTU dotyczy także faktur zaliczkowych

Oficjalne FAQ MF potwierdza wprost, że oznaczenia GTU_01–13 stosuje się również do faktur zaliczkowych. To oznacza, że obowiązek pojawia się już na etapie otrzymania zaliczki, jeżeli dotyczy ona towaru lub usługi z katalogu GTU.

2. GTU może pojawić się przy fakturze do paragonu

Ministerstwo Finansów wskazuje, że oznaczeniu GTU podlegają również faktury z oznaczeniem „FP”, czyli faktury wystawiane do paragonów na rzecz podatników.

3. Refakturowanie usług też może wymagać GTU

FAQ wyjaśnia, że gdy podatnik działa we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, przyjmuje się, że sam otrzymał i wyświadczył usługę. W konsekwencji refakturowanie usług również podlega oznaczeniu GTU, jeśli dana usługa mieści się w odpowiedniej grupie.

4. Korekty wymagają osobnej oceny

Jeżeli faktura korygująca dotyczy towaru lub usługi objętych GTU, należy ją oznaczyć właściwym symbolem. Jeżeli korekta dotyczy wyłącznie pozycji nieobjętych GTU, oznaczenia nie stosuje się, nawet gdy faktura pierwotna zawierała także pozycje z GTU.

5. Towary używane również mogą podlegać GTU

MF potwierdza, że oznaczenia mają zastosowanie także do towarów używanych, jeżeli mieszczą się w katalogu grup GTU.

Częste błędy przy oznaczaniu GTU

Najczęstszy błąd polega na automatycznym przypisywaniu GTU bez sprawdzenia podstawy prawnej. To szczególnie ryzykowne przy usługach niematerialnych z GTU_12, gdzie znaczenie mają konkretne rodzaje usług i wskazane przez MF klasyfikacje PKWiU. Nie każda usługa „biurowa” czy „specjalistyczna” będzie tu automatycznie pasować.

Drugi częsty błąd to oznaczanie GTU przy dokumentach, dla których nie powinno się tego robić, np. przy RO czy WEW. Trzeci to mylenie GTU z oznaczeniami procedur, takimi jak TP, MR_T, MR_UZ czy WSTO_EE  to odrębne pola w JPK_V7 i pełnią inną funkcję niż grupy towarowo-usługowe.

Jak bezpiecznie wdrożyć GTU w firmie?

Najlepsze podejście to przygotowanie wewnętrznej mapy produktów i usług. Dla każdej pozycji w ofercie warto ustalić, czy podlega GTU, a jeśli tak to któremu kodowi. W przypadku asortymentu mieszanego dobrze sprawdza się przypisanie oznaczeń na poziomie kartoteki towaru lub usługi w systemie księgowym. To ogranicza liczbę pomyłek przy wystawianiu faktur i zamykaniu miesiąca. Wniosek ten wynika z samej konstrukcji JPK_V7, w której oznaczenie trzeba poprawnie przypisać już na etapie ewidencji sprzedaży.

Przy bardziej złożonych przypadkach, zwłaszcza GTU_02, GTU_08, GTU_09 i GTU_12  warto każdorazowo odnieść się do podstawy wskazanej przez MF: odpowiednich artykułów ustawy, załączników, CN albo PKWiU. Dzięki temu oznaczenie będzie oparte na przepisach, a nie na uproszczonym opisie handlowym.

Najczęściej zadawane pytania o kody GTU:

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące kodów GTU i ich stosowania w praktyce. Zebraliśmy najważniejsze kwestie, które budzą wątpliwości u przedsiębiorców i księgowych, aby w prosty sposób wyjaśnić zasady oznaczania sprzedaży w JPK_V7.

Czy każda faktura sprzedażowa musi mieć kod GTU?

Nie. GTU stosuje się tylko wtedy, gdy faktura dokumentuje sprzedaż towaru lub usługi mieszczących się w jednej z grup GTU_01–GTU_13.

Czy na jednej fakturze można wpisać kilka kodów GTU?

Tak. Jeżeli dokument obejmuje towary lub usługi z kilku grup, zaznacza się wszystkie właściwe pola GTU. MF pokazuje taki przykład w broszurze.

Czy GTU wpisuje się dla każdej pozycji faktury osobno?

Nie w JPK_V7. Oznaczenie stosuje się dla całej faktury, bez wyodrębniania poszczególnych wartości i kwot podatku dla danych grup.

Czy faktury zaliczkowe też oznacza się GTU?

Tak. Oficjalne FAQ MF wprost potwierdza, że GTU_01–13 dotyczą również faktur zaliczkowych.

Czy fakturę korygującą trzeba oznaczać GTU?

Tak, ale tylko wtedy, gdy korekta dotyczy towaru lub usługi objętych GTU. Jeśli korekta dotyczy wyłącznie pozycji spoza GTU, oznaczenia się nie stosuje.

Czy energia elektryczna ma oznaczenie GTU?

Nie. W FAQ MF wskazano wprost, że dostawa energii elektrycznej nie podlega któremuś z oznaczeń GTU.

Czy GTU stosuje się przy dokumentach RO i WEW?

Nie. Broszura MF wyłącza stosowanie GTU dla transakcji udokumentowanych zbiorczymi dowodami RO i WEW.

Czy sprzedaż towarów używanych podlega GTU?

Tak, jeżeli dany towar używany mieści się w katalogu grup GTU. Potwierdza to oficjalne FAQ MF.

Podsumowanie

Kody GTU to obowiązkowe oznaczenia w JPK_V7, ale tylko dla wybranych grup towarów i usług. Najważniejsze zasady są trzy: najpierw prawidłowo kwalifikujesz przedmiot sprzedaży, potem oznaczasz całą fakturę odpowiednim kodem lub kodami, a na końcu sprawdzasz, czy dokument w ogóle podlega oznaczeniu GTU. To rozwiązanie techniczne w ewidencji VAT, które wymaga precyzji, zwłaszcza przy korektach, zaliczkach, usługach niematerialnych i sprzedaży mieszanej.

 

Źródło informacji:

1. https://www.podatki.gov.pl/media/wgbkrejs/broszura-jpk_vat-z-deklaracj%C4%85-od-1-lutego-2026-r.pdf
2. https://www.podatki.gov.pl/jednolity-plik-kontrolny/jpk-vat-z-deklaracja/faq-jpk-vat-z-deklaracja/
3. https://podatki-arch.mf.gov.pl/jednolity-plik-kontrolny/wyjasnienia/nowe-zasady-wypelniania-jpk-vat-z-deklaracja-jpk_v7m-jpk_v7k/