Kody świadczeń i przerw w ZUS RSA (Pełna lista z opisem)

Wykaz kodów świadczeń i przerw liczy 40 pozycji, a w codziennej pracy działu kadr używa się może dziesięciu. Pozostałe wracają raz na kilka lat: przy wyrównaniu zasiłku, urlopie wychowawczym na dziecko z orzeczeniem albo uzupełniającym urlopie macierzyńskim dla rodziców wcześniaka. Wtedy zaczyna się szukanie w internecie i często trafia się na stare zestawienia, w których kody 337 i 338 znaczą coś zupełnie innego niż dziś, a 151 i 152 są zamienione miejscami. Poniżej jest kompletna lista według załącznika nr 24 do rozporządzenia z 9 kwietnia 2026 r., pogrupowana tak, jak się jej używa, z opisem sytuacji, w których każdy kod stosować.

Skąd pochodzi wykaz kodów i jak jest zbudowany?

Obowiązujące kody świadczeń i przerw zawiera sekcja XI załącznika nr 24 do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 9 kwietnia 2026 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 518). Rozporządzenie weszło w życie 30 kwietnia 2026 r. i zastąpiło akt z 20 grudnia 2020 r., więc od tej daty to ono jest jedynym właściwym źródłem wykazu. W polskim prawie akty normatywne nie są chronione prawem autorskim, dlatego opisy kodów poniżej podaję w brzmieniu zbliżonym do urzędowego.

Każdy kod ma trzy cyfry, a pierwsza z nich mówi, do jakiej grupy należy. Kody zaczynające się od 1 oznaczają przerwy w opłacaniu składek, czyli okresy bez wynagrodzenia i bez świadczenia. Kody od 2 to zasiłki wyrównawcze. Kody od 3 oznaczają jednocześnie świadczenie i przerwę: za dany okres ubezpieczony dostaje zasiłek lub wynagrodzenie chorobowe, a od tej kwoty nie opłaca się składek na ubezpieczenia społeczne. Na końcu jest kod 350 dla przypadków nieobjętych żadnym innym kodem.

Kod świadczenia lub przerwy wpisuje się w polu 02 części B raportu ZUS RSA, obok sześcioznakowego kodu tytułu ubezpieczenia, okresu od i do, liczby dni zasiłkowych albo liczby wypłat oraz kwoty.

Kody przerw w opłacaniu składek: 111–152

To grupa, w której nigdy nie wpisuje się kwoty ani liczby dni. Wykazuje się sam okres, w raporcie za miesiąc, w którym przerwa wystąpiła.

Dwie uwagi praktyczne. Pierwsza dotyczy kodów 151 i 152. W wielu zestawieniach krążących w internecie są opisane odwrotnie. Według załącznika nr 24 kod 151 to nieobecność usprawiedliwiona, a 152 nieusprawiedliwiona. Druga dotyczy urlopu wychowawczego: rozróżnienie 121 i 122 ma znaczenie, bo urlop z art. 186 § 3 przysługuje niezależnie od podstawowego i może trwać do 18. roku życia dziecka. Pracownik korzystający z obu kolejno zmienia kod w raporcie.

Urlop opiekuńczy z kodem 131 wprowadzono w 2023 r., wraz z wdrożeniem unijnej dyrektywy o równowadze między życiem zawodowym a prywatnym. Nie należy go mylić ze zwolnieniem od pracy z powodu siły wyższej, za które pracownik zachowuje połowę wynagrodzenia i które nie wymaga kodu w RSA.

Kody zasiłków wyrównawczych: 212–216

Zasiłek wyrównawczy to świadczenie, które rzadko pojawia się w małych firmach. Przysługuje pracownikowi, którego wynagrodzenie zostało obniżone, bo w związku ze stanem zdrowia przechodzi rehabilitację zawodową w zakładzie pracy. Zasiłek pokrywa różnicę między przeciętnym wynagrodzeniem sprzed rehabilitacji a wynagrodzeniem po obniżeniu.

Kod 212 stosuje się, gdy obniżenie pensji wynika z choroby, a 214, gdy z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. W polu 05 przy tych kodach wpisuje się liczbę dni wynikającą z okresu, jeśli świadczenie wypłaca płatnik. Wbrew pozorom kody z grupy 2 nie oznaczają przerwy w opłacaniu składek, bo pracownik w tym okresie pracuje i dostaje wynagrodzenie, od którego składki się płaci.

Kody choroby, rehabilitacji i wynagrodzenia chorobowego

To najczęściej używana część wykazu. Porządek jest logiczny: każde świadczenie ma swoją parę z wyrównaniem, a osobno wyróżniono ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe.

Najczęstsza pomyłka w tej grupie to stosowanie kodu 313 do choroby, która jeszcze mieści się w limicie wynagrodzenia chorobowego. Druga to kod 331 przy wypadku przy pracy: po wypadku przy pracy pracodawca nie płaci wynagrodzenia chorobowego, a od pierwszego dnia przysługuje zasiłek z ubezpieczenia wypadkowego (314). Wypadek w drodze do pracy lub z pracy to inna sytuacja: tu wynagrodzenie chorobowe jest wypłacane (331), tylko w wysokości 100%.

Ciąża nie ma osobnego kodu. Zwolnienie lekarskie w okresie ciąży wykazuje się jako 331, a po wyczerpaniu limitu jako 313. Zmienia się tylko wysokość świadczenia, które wynosi 100% podstawy.

Kody urlopów rodzicielskich i zasiłku macierzyńskiego

Ta grupa rozrosła się najbardziej w ostatnich latach i to w niej stare zestawienia wprowadzają w błąd. Każdy rodzaj urlopu związanego z rodzicielstwem ma własny kod zasiłku macierzyńskiego i własny kod wyrównania.

Warto rozumieć, skąd biorą się te kody, bo wtedy łatwiej je dobrać. Kod 311 obejmuje 20 tygodni urlopu macierzyńskiego przy jednym dziecku. Kod 319 to podstawowy urlop rodzicielski. Od 2023 r. każdemu z rodziców przysługuje część urlopu rodzicielskiego, której nie można przenieść na drugiego, do 9 tygodni, i ten okres ma własny kod 338. Kod 337 dotyczy wydłużonego urlopu rodzicielskiego na dziecko, u którego stwierdzono ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, potwierdzone zaświadczeniem wydawanym na podstawie ustawy „Za życiem”. Kod 327 to urlop ojcowski, do 2 tygodni, wykorzystywany do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.

Najnowsze są kody 341 i 342. Uzupełniający urlop macierzyński przysługuje od 2025 r. rodzicom dzieci urodzonych przedwcześnie lub wymagających hospitalizacji po porodzie, w wymiarze zależnym od tygodnia ciąży i długości pobytu dziecka w szpitalu, do 15 tygodni.

Kod 329 stosuje się, gdy miesięczny zasiłek macierzyński po odliczeniu zaliczki na podatek jest niższy od świadczenia rodzicielskiego, czyli od 1000 zł. Płatnik wykazuje wtedy dwie pozycje: właściwy zasiłek (na przykład 319) i podwyższenie (329).

Dodatkowy urlop macierzyński z kodem 325 dotyczy dziś wąskiej grupy przypadków, bo reforma z 2016 r. połączyła go z urlopem rodzicielskim. Kod pozostał w wykazie między innymi ze względu na korekty za wcześniejsze okresy.

Zasiłek opiekuńczy i kod 350

Opieka nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny ma w wykazie tylko dwa kody, choć sytuacji, w których jest stosowana, jest wiele.

Kodu 350 nie stosuje się „na wszelki wypadek”, gdy nie wiadomo, który kod wybrać. Jest przewidziany dla świadczeń i przerw, których wykaz rzeczywiście nie opisuje. Użycie go zamiast właściwego kodu powoduje, że ZUS nie przypisze okresu do właściwego rodzaju świadczenia, co może mieć znaczenie przy ustalaniu okresów składkowych i nieskładkowych do emerytury.

Jak dobrać kod do konkretnej sytuacji pracownika?

Kadrowi rzadko szukają kodu po numerze. Zwykle wychodzą od sytuacji pracownika. Poniższe zestawienie odwraca więc wykaz i pokazuje najczęstsze zdarzenia z odpowiadającymi im kodami.

Ogólna reguła jest taka: przy przerwach nigdy nie wpisuje się kwoty, a przy świadczeniach kwotę wpisuje tylko ten płatnik, który rzeczywiście je wypłacił. Mała firma przy zasiłku z ZUS wykazuje sam okres.

Kody wyrównań: kiedy się je stosuje i jak wypełnić pola?

Kody wyrównań budzą najwięcej wątpliwości, bo używa się ich rzadko. Stosuje się je wtedy, gdy płatnik dopłaca do świadczenia wypłaconego wcześniej w zaniżonej wysokości, na przykład po korekcie podstawy wymiaru zasiłku, po uwzględnieniu premii należnej za okres sprzed choroby albo po wyroku sądu.

Wyrównanie wykazuje się w raporcie za miesiąc, w którym zostało wypłacone. Okres w polach 03–04 dotyczy okresu, za który przysługiwało pierwotne świadczenie, więc może być wcześniejszy niż miesiąc raportu, ale nie może wykraczać poza jego ostatni dzień ani poza rok kalendarzowy. Jeśli wyrównanie obejmuje okres z przełomu lat, dzieli się je na dwie pozycje.

W polu 05 przy wyrównaniach zasiłków i wynagrodzeń chorobowych wpisuje się liczbę dni wynikającą z okresu, a przy wyrównaniach świadczenia rehabilitacyjnego (323, 324) liczbę świadczeń. W polu 06 wpisuje się kwotę samego wyrównania, a nie całego świadczenia po korekcie.

Jest jeszcze różnica między wyrównaniem a korektą raportu. Wyrównanie to nowa wypłata pieniędzy, wykazywana w bieżącym raporcie. Korekta to poprawienie błędu w raporcie już wysłanym, na przykład źle wpisanej kwoty, i składa się ją z kolejnym numerem identyfikatora za miesiąc, którego dotyczy błąd.

Kody, których znaczenie się zmieniło, i nieaktualne zestawienia

Wykaz kodów zmieniał się kilkukrotnie i część materiałów w internecie opisuje stan sprzed lat. Najważniejsze różnice warto znać, zanim skopiuje się tabelę z przypadkowej strony.

Kody 337 i 338 w dawnych zasadach oznaczały wynagrodzenia lub ich wyrównania za okres niezdolności do pracy przypadający przed 1 stycznia 2003 r., podobnie jak kody 333 i 334. W 2023 r., wraz z nowelizacją Kodeksu pracy wdrażającą dyrektywę work-life balance, kodom 337–340 nadano nowe znaczenie związane z urlopem rodzicielskim, a w obecnym wykazie kodów 333 i 334 w ogóle nie ma. Jeśli trafisz na tabelę, w której 337 opisano jako wyrównanie wynagrodzenia, jest ona nieaktualna.

W tym samym czasie dodano kod 131 dla urlopu opiekuńczego. W 2025 r. doszły kody 341 i 342 dla uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Kod 211, dawniej oznaczający zasiłek porodowy, dawno zniknął z wykazu.

Programy do rozliczeń aktualizują listy kodów automatycznie, więc problem dotyczy głównie osób, które wypełniają raporty ręcznie w eZUS albo korzystają z własnych ściąg. W razie wątpliwości jedynym wiążącym źródłem jest załącznik nr 24 do rozporządzenia z 9 kwietnia 2026 r.

Podsumowanie

Na koniec porządkujemy całość. Wykaz kodów świadczeń i przerw ma trzy główne grupy: przerwy (111–152), zasiłki wyrównawcze (212–216) oraz świadczenia połączone z przerwą (311–342), a do tego kod 350 dla przypadków nietypowych. Przy przerwach wykazuje się tylko okres. Przy świadczeniach kwotę i liczbę dni podaje wyłącznie płatnik, który je wypłacił.

Większość codziennych sytuacji obsługuje kilkanaście kodów: 331 i 313 przy chorobie, 314 przy wypadku przy pracy, 312 przy opiece, 311, 319, 338 i 327 przy rodzicielstwie, 121 przy wychowawczym, 111 przy bezpłatnym. Pozostałe, w tym wszystkie kody wyrównań, pojawiają się rzadko, ale gdy już są potrzebne, warto sięgnąć do aktualnego wykazu, a nie do starej ściągi.

Najwięcej błędów wynika z trzech rzeczy: pomylenia 331 z 313, zamienionych opisów 151 i 152 oraz przestarzałych tabel z dawnym znaczeniem kodów 337 i 338. Jeśli sprawdzisz te trzy punkty, raport RSA w większości przypadków będzie poprawny.

Najczęściej zadawane pytania

Poniżej krótkie odpowiedzi na pytania, które najczęściej pojawiają się przy doborze kodu w raporcie RSA. Dotyczą konkretnych sytuacji kadrowych, w których kod nie jest oczywisty.

Jaki kod RSA stosuje się przy zwolnieniu lekarskim w ciąży?

Ciąża nie ma odrębnego kodu. Przez pierwsze 33 dni choroby w roku wykazuje się wynagrodzenie chorobowe z kodem 331, a później zasiłek chorobowy z kodem 313. Różnica polega tylko na tym, że świadczenie wynosi 100% podstawy, a nie 80%.

Czy urlop okolicznościowy albo urlop na żądanie wykazuje się kodem w RSA?

Nie. Urlop okolicznościowy i urlop na żądanie są płatne, więc wynagrodzenie za nie wykazuje się jako przychód w raporcie RCA. Kody przerw dotyczą wyłącznie okresów, za które pracownik nie dostaje wynagrodzenia ani świadczenia z ubezpieczenia.

Jaki kod wpisać, gdy ojciec korzysta z urlopu rodzicielskiego?

Taki sam jak matka: 319 dla części podstawowej urlopu rodzicielskiego i 338 dla nieprzenoszalnej części do 9 tygodni, która przysługuje każdemu z rodziców osobno. Płeć pracownika nie wpływa na wybór kodu.

Jaki kod RSA dla urlopu bezpłatnego udzielonego na pracę u innego pracodawcy?

Stosuje się kod 111, tak jak przy każdym urlopie bezpłatnym. Okres takiego urlopu wlicza się do stażu pracy u dotychczasowego pracodawcy, ale w raporcie nie ma dla niego osobnego oznaczenia.

Czy kod 350 można wpisać, jeśli nie wiadomo, który kod wybrać?

Nie powinno się. Kod 350 jest przeznaczony dla świadczeń i przerw, których wykaz rzeczywiście nie obejmuje. W razie wątpliwości lepiej ustalić właściwy kod w poradniku ZUS lub w placówce ZUS, bo błędne oznaczenie okresu może później wpłynąć na ustalenie okresów do emerytury.

Który kod zastosować przy zasiłku opiekuńczym na dziecko po zamknięciu szkoły?

Kod 312, tak samo jak przy opiece nad chorym dzieckiem. Zasiłek przysługuje na dziecko do 8 lat w razie nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, a łączny limit opieki nad dziećmi do 14 lat wynosi 60 dni w roku kalendarzowym.