Co to jest ubezpieczenie rentowe i jak działa?

Zaktualizowano: 14 stycznia.2026 r.

Ubezpieczeniu rentowemu podlegają co do zasady osoby objęte ubezpieczeniem emerytalnym. Oznacza to, że jeśli dana osoba ma obowiązek opłacania składek emerytalnych, automatycznie jest również objęta ubezpieczeniem rentowym. Wyjątek stanowią osoby sprawujące osobistą opiekę nad dzieckiem, które nie spełniają warunków do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sprawdź, kogo dokładnie obejmuje ubezpieczenie rentowe i w jakich sytuacjach występują ustawowe wyłączenia.

Co to jest ubezpieczenie rentowe?

Ubezpieczenie rentowe jest jednym z czterech ubezpieczeń społecznych, które gwarantuje świadczenia pieniężne, w przypadku utraty dochodów pieniężnych związanej z wystąpieniem ryzyka inwalidztwa (niezdolność do pracy lub śmierć żywiciela). Osoba, która opłaca składki na ubezpieczenia rentowe może liczyć w powyższej sytuacji na rentę , która zastępuje utracone wynagrodzenie, dochód a w przypadku śmierci ubezpieczonego żywiciela wypłacane są renty rodzinne dla członków rodziny.

Kto podlega ubezpieczeniu rentowemu?

Obowiązkowo ubezpieczeniu rentowemu podlegasz, gdy:

• jesteś pracownikiem (ale nie jesteś prokuratorem),
• wykonujesz  pracę nakładczą,
• jesteś członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej albo spółdzielni kółek rolniczych,
• pracujesz na podstawie umowy zlecenia lub równoważnej,
• współpracujesz (jako osoba bliska) z kimś, kto pracuje na podstawie takiej umowy,
• prowadzisz pozarolniczą działalność,
• współpracujesz (jako osoba bliska) z osobą, która prowadzi taką działalność albo korzysta z ulgi na start,
• jesteś posłem lub senatorem i pobierasz uposażenie, posłem do Parlamentu Europejskiego,
• pobierasz stypendium sportowe,
• jesteś słuchaczem Krajowej Szkoły Administracji Publicznej i pobierasz stypendium,
• jesteś doktorantem i otrzymujesz stypendium doktoranckie,
• odbywasz karę pozbawienia wolności lub jesteś tymczasowo aresztowany i pracujesz odpłatnie na podstawie skierowania do pracy,
• jesteś osobą duchowną,
• jesteś niezawodowym żołnierzem i pełnisz czynną służbę wojskową (ale nie służbę kandydacką),
• odbywasz służbę zastępczą,
• jesteś na urlopie wychowawczym,
• pobierasz:
  • zasiłek dla bezrobotnych,
  • świadczenie integracyjne,
  • stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych,
  • stypendium w okresie odbywania studiów podyplomowych,
  • zasiłek macierzyński,
  • zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
  • świadczenie socjalne wypłacane w czasie urlopu,
  • zasiłek socjalny w czasie przekwalifikowania zawodowego i szukania nowego zatrudnienia,
  • wynagrodzenie, które przysługuje Ci, gdy korzystasz ze świadczenia górniczego,
  • wynagrodzenie, które przysługuje Ci, gdy korzystasz ze stypendium na przekwalifikowanie, wynikające z odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy,
  • świadczenie szkoleniowe wypłacane, gdy ustało Twoje zatrudnienie,
  • świadczenie pielęgnacyjne,
  • specjalny zasiłek opiekuńczy,
  • zasiłek dla opiekuna,
• rezygnujesz z zatrudnienia, aby sprawować osobistą opiekę nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny, z którym mieszkasz, albo osobą bliską (matką, ojcem lub rodzeństwem), która z Tobą nie mieszka,
• jesteś nianią i pracujesz na podstawie umowy uaktywniającej,
• sprawujesz osobistą opiekę nad dzieckiem (chyba że podlegasz tylko ubezpieczeniu emerytalnemu),
• jesteś członkiem rady nadzorczej i dostajesz za to wynagrodzenie.

Kiedy możesz przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia rentowego?

Osoba, która nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu rentowemu może przystąpić do niego dobrowolne w jednej z następujących sytuacji:

• mieszkasz w Polsce,
• nie mieszkasz w Polsce, ale byłeś wcześniej objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi w Polsce,
• nie mieszkasz w Polsce, ale mają do Ciebie zastosowanie europejskie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Więcej można przeczytać w naszym poradniku „Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe
”

Ile wynosi składka na ubezpieczenia rentowe?

Wysokości składek na ubezpieczenia rentowe, emerytalne, chorobowe i wypadkowe wyrażone są w formie stopy procentowej i wynoszą:

• na ubezpieczenia rentowe – 8,00% podstawy wymiaru,
• na ubezpieczenie emerytalne – 19,52% podstawy wymiaru,
• na ubezpieczenie chorobowe – 2,45% podstawy wymiaru,
• na ubezpieczenie wypadkowe – stopa procentowa składki jest zróżnicowana, zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz odpowiednimi aktami wykonawczymi do tej ustawy.

Jak zgłosić się dobrowolnie do ubezpieczeń rentowych?

Osoba, która chce być objęta dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi musi sama zgłosić się do placówki ZUS. Dla celów ubezpieczeń jesteś traktowany zarówno jako płatnik składek, jak i osoba
ubezpieczona. Nie składasz jednak za siebie zgłoszenia, jako płatnika składek, na formularzu ZUS ZFA „Zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek – osoby fizycznej”, ale musisz złożyć wniosek w sprawie objęcia ubezpieczeniami na formularzu ZUS ZUA „Zgłoszenie do ubezpieczeń/zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej”. W składanym dokumencie „Dane identyfikacyjne płatnika składek” (blok II formularza ZUS ZUA) i „Dane identyfikacyjne osoby zgłaszanej do ubezpieczeń” (blok III formularza ZUS ZUA), musisz wpisać takie same identyfikatory.

Jako osoba, która jest objęta dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi w dokumencie ZUS ZUA podajesz kod tytułu ubezpieczenia rozpoczynający się cyframi 19 00 xy.

W podanym wyżej kodzie tytułu ubezpieczenia x, y oznaczają:

x – ustalone lub nie prawo do emerytury lub renty
0 – osoba, która nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty,
1 – osoba, która ma ustalone prawo do emerytury,
2 – osoba, która ma ustalone prawo do renty,

y – stopień niepełnosprawności
0 – osoba nie posiadająca orzeczenia o niepełnosprawności,
1 – osoba, która ma orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności,
2 – osoba, która ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
3 – osoba, która ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności
4 – osoba, która ma orzeczenie o niepełnosprawności wydawane osobom do 16. roku życia.

Źródło informacji:

1. https://www.zus.pl/documents/10182/167567/poradnik_dobrowolne_ubezpieczenia/8b3224de-d572-45e0-9481-889a26a6677d
2. https://www.zus.pl/firmy/rodzaje-ubezpieczen/ubezpieczenia-emerytalne-i-rentowe/ubezpieczenia-obowiazkowe
3. https://www.zus.pl/pracujacy/system-ubezpieczen-spolecznych-w-polsce/dobrowolne-ubezpieczenia-spoleczne/dobrowolne-ubezpieczenia-emerytalne-i-rentowe

Paweł Zacharczuk

Absolwent Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Od 2012 roku zawodowo związany z dziennikarstwem obejmującym tematykę US, ZUS. Współpracowałem z największymi serwisami w naszym kraju, gdzie doskonaliłem swój kunszt zawodowy. Misją moich serwisów jest dostarczanie zrozumiałej wiedzy z zakresu podatków, działalności ZUS. Prywatnie miłośnik długich wędrówek górskich.

Zobacz koniecznie:

Ubezpieczenie emerytalne – co jest? Kiedy jest obowiązkowe a kiedy można przystąpić dobrowolnie? Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe Ubezpieczenie chorobowe – czym jest i kto podlega? Ubezpieczenie wypadkowe – za kogo należy je płacić? Składka zdrowotna 2021 – jaka jest jej wysokość? Ulga na start 2022 – 6 miesięcy bez składek na ubezpieczenie społeczne Działalność nierejestrowana – czym jest i kto może ją prowadzić? Zbieg tytułów do ubezpieczeń ZUS – czym jest i kiedy występuje? Zasiłek pielęgnacyjny 2025 – Co to jest i komu przysługuje? Roczne rozliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne