Zaktualizowano: 5 kwietnia.2026 r.
Fundusz Emerytur Pomostowych to fundusz finansowany składką w wysokości 1,5% podstawy wymiaru, opłacaną w całości za osoby wykonujące prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Obejmuje przede wszystkim pracowników urodzonych po 31 grudnia 1948 r., ale tylko wtedy, gdy ich praca znajduje się w ustawowych wykazach. Sama składka jest rozliczana co miesiąc, a dane o takiej pracy zgłasza się co do zasady do 31 marca za rok poprzedni.
Co to jest Fundusz Emerytur Pomostowych?
Fundusz Emerytur Pomostowych, w skrócie FEP, to mechanizm finansowania świadczeń dla osób wykonujących prace szczególnie obciążające zdrowie albo wymagające wyjątkowej sprawności psychofizycznej. W praktyce chodzi o te zawody, w których wraz z wiekiem rośnie ryzyko utraty możliwości bezpiecznego wykonywania pracy.
To ważne: FEP nie obejmuje wszystkich zawodów uznawanych potocznie za ciężkie. O objęciu funduszem decyduje nie sama nazwa stanowiska, ale to, czy dana praca została wpisana do ustawowych wykazów prac w szczególnych warunkach albo o szczególnym charakterze.
Kogo obejmuje Fundusz Emerytur Pomostowych?
Fundusz obejmuje przede wszystkim pracowników urodzonych po 31 grudnia 1948 r., którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wskazane w załącznikach do ustawy. Dodatkowo obejmuje też określone osoby wykonujące prace górnicze, jeśli uzyskały prawo do emerytury pomostowej za okres wykonywania takich prac.
Najprościej mówiąc: nie wystarczy pracować „ciężko” albo „odpowiedzialnie”. Trzeba wykonywać konkretny rodzaj pracy wymieniony w przepisach. To właśnie dlatego dwie osoby z tej samej branży mogą być traktowane inaczej, jeśli zakres ich obowiązków realnie się różni.
Jak działa FEP?
FEP działa składkowo. Za osobę objętą funduszem odprowadza się dodatkową składkę liczona od tej samej podstawy, która służy do ustalania składek emerytalnych i rentowych. Stopa tej składki wynosi 1,5% podstawy wymiaru.
W praktyce oznacza to, że jeżeli pracownik wykonuje pracę z ustawowego wykazu, powstaje obowiązek opłacania za niego składki na FEP. Ten obowiązek istnieje także wtedy, gdy taka praca jest wykonywana w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Sam fundusz nie działa więc na zasadzie „zapisania się” przez pracownika. Kluczowe jest faktyczne wykonywanie odpowiedniego rodzaju pracy i prawidłowe rozliczanie składki przez zatrudniającego.
Kto płaci składkę i ile ona wynosi?
Składka na FEP wynosi dokładnie 1,5% podstawy wymiaru. Finansuje ją w całości zatrudniający, a nie pracownik.
To jedna z najważniejszych informacji praktycznych. Dla pracownika oznacza to, że nie ma potrącenia tej składki z jego części wynagrodzenia. Obowiązek obliczenia, rozliczenia i opłacenia spoczywa po stronie podmiotu zatrudniającego.
Jakie prace powodują objęcie FEP?
Objęcie FEP dotyczy wyłącznie prac wymienionych w załącznikach do ustawy. Są tam m.in. wybrane prace związane z bardzo dużym ryzykiem zdrowotnym, dużą odpowiedzialnością albo koniecznością utrzymania ponadprzeciętnej sprawności psychofizycznej.
Do tej grupy należą przykładowo niektóre prace pod ziemią, przy drążeniu tuneli, na morskich platformach, a także inne zadania wskazane wprost w ustawowych wykazach. To właśnie literalny wykaz, a nie wewnętrzna nazwa stanowiska, przesądza o objęciu funduszem.
Czy każda osoba z trudnej branży jest objęta FEP?
Nie. To częsty błąd. Sama branża nie wystarcza. Znaczenie ma konkretny rodzaj pracy oraz to, czy dana osoba rzeczywiście wykonuje pracę z ustawowego katalogu.
W praktyce oznacza to, że o objęciu FEP nie decyduje potoczne przekonanie, że praca jest ciężka, stresująca albo szkodliwa. Musi istnieć wyraźna podstawa w przepisach. Bez tego nie ma obowiązku opłacania składki na fundusz.
Czy składka na FEP automatycznie daje prawo do emerytury pomostowej?
Nie automatycznie. Opłacanie składki na FEP jest ważne, ale samo w sobie nie przesądza jeszcze o prawie do świadczenia. Trzeba spełnić również ustawowe warunki dotyczące wieku, stażu ubezpieczeniowego, długości pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych wymagań przewidzianych w przepisach.
Na ogólnych zasadach trzeba mieć m.in. co najmniej 55 lat w przypadku kobiet lub 60 lat w przypadku mężczyzn, minimum 15 lat pracy w szczególnych warunkach albo o szczególnym charakterze oraz odpowiedni staż ubezpieczeniowy: 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Przepisy przewidują też szczególne reguły przejściowe dla części osób.
Jakie terminy trzeba znać?
Składkę na FEP opłaca się co miesiąc razem z innymi składkami. Termin zależy od rodzaju płatnika i co do zasady przypada na 5., 15. albo 20. dzień następnego miesiąca.
Osobno trzeba pamiętać o zgłoszeniu danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Takie zgłoszenie przekazuje się zasadniczo do 31 marca danego roku za rok poprzedni.
FEP a rekompensata – jaka jest różnica?
To nie jest to samo. FEP wiąże się z finansowaniem emerytur pomostowych dla osób wykonujących określone prace. Rekompensata natomiast nie jest osobnym, samodzielnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym obok emerytury. To dodatek do kapitału początkowego, który może zwiększyć podstawę obliczenia przyszłej emerytury dla osób, które utraciły możliwość skorzystania z wcześniejszych zasad.
To rozróżnienie ma duże znaczenie praktyczne. Wiele osób myli oba pojęcia, choć dotyczą innych mechanizmów i innych sytuacji życiowych.
Najważniejsze wnioski
Fundusz Emerytur Pomostowych obejmuje wyłącznie ściśle określoną grupę osób wykonujących prace wskazane w ustawie. Składka wynosi 1,5% podstawy wymiaru, jest finansowana w całości przez zatrudniającego i rozliczana co miesiąc. Sam fakt opłacania składki nie wystarcza jeszcze do uzyskania emerytury pomostowej, bo trzeba spełnić również warunki dotyczące wieku, stażu i rodzaju wykonywanej pracy.
Z perspektywy pracownika kluczowe są trzy rzeczy: czy wykonywana praca znajduje się w ustawowym wykazie, czy składka była prawidłowo odprowadzana oraz czy spełnione są wszystkie warunki do uzyskania świadczenia. To właśnie te elementy decydują o realnym znaczeniu FEP, a nie sama nazwa stanowiska czy branży.
Absolwent Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Od 2012 roku zawodowo związany z dziennikarstwem obejmującym tematykę US, ZUS. Współpracowałem z największymi serwisami w naszym kraju, gdzie doskonaliłem swój kunszt zawodowy. Misją moich serwisów jest dostarczanie zrozumiałej wiedzy z zakresu podatków, działalności ZUS. Prywatnie miłośnik długich wędrówek górskich.
Zobacz koniecznie:
Czym jest Fundusz Pracy i kogo dotyczy?
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP)
Formularz ZUS ZSWA
Jak wypełnić ZUS ZSWA?
Czym jest Fundusz Solidarnościowy i jaki jest jego cel?
Waloryzacja rent i emerytur w 2020 roku – Jakie będą podwyżki emerytur i rent od 1 marca?
Emerytura pomostowa 2026 – komu przysługuje i na jakich warunkach?
Jak uzyskać od ZUS pisemną interpretację przepisów?
Kalkulator odsetkowy dla płatników składek
Składki ZUS 2018
